Bóle głowy i migrena u dzieci i młodzieży

Joanna Polujańska

Bóle głowy i migrena stają się coraz częstszym problemem spotykanym u dzieci i młodzieży. 90% dzieci w wieku do 12 roku doznało w swoim krótkim życiu bólu głowy. Zazwyczaj są to sporadyczne, krótkotrwałe i związane z przejściowymi zachorowaniami ( jak np. przeziębienie, gorączka) dolegliwości.

Niestety dość często mamy doczynienia z nawracającymi bólami głowy, których przyczyny mogą być bardzo zróżnicowane. Znaczącą rolę w leczeniu małych pacjentów jest dotarcie do źródla, ponieważ nie ma bólu bez przyczyny. Nie jest to jednak zawsze łatwe, i w dzisiejszych czasach spotykamy się często ze stwierdzeniem, że przyczyną dolegliwości u małych dzieci są sytuacje stresowe związane ze szkołą bądź otaczającym je środowiskiem. Jest to w czasach komputerów, tv oraz wygórowanych oczekiwań wobec najmłodszych, bez wątpienia jedna z przyczyn, której nie należy bagatelizować. Inna często spotykan diagnoza to migrena dziecięca przeciwko której mały pacjent otrzymuje środki przeciwbólowe. W tym wypadku zostaje rozpoczęta walka z bólem a nie z jego przyczyną. Stwierdzenie, ze migrena to choroba przewlekła, której nie można wyleczyć, a jedynie załagodzić jej objawy nie jest zawsze wiarygodne.

Prawidlowa diagnoza jest punktem wyjściowym efektywnego leczenia. Czym dłużej utrzymuje się stan chorobowy tym trudniej dotrzeć do źródła bólu. W organiźmie naszym a przede wszystkim w aparacie ruchu dochodzi do reakji łańcuchowych, które doprowadzają do blokad i przesunięć w stawach oraz do zmian napięcia w aparacie mięśniowo- więzadłowym w celu wyrównania zabużonej równowagi.

Pragnę przybliżyć opisany problem na przykładzie 13-letniego pacjenta.

Pierwsza wizyta miała miejsce we wrześniu 2004.
Lukas został skierowany do zentrum terapii, w którym pracuję w celu przeprowadzenia terapii manualnej oraz gimnastyki korekcyjnej z następującym rozpoznaniem: patologiczny wyprost w odc. szyjnym kręgoslupa ( zniesienie fizjologicznej lordozy szyjnej), wada postawy- plecy okrągłe, Podczas wywiadu dowiaduję się, że od 2001 roku Lukas cierpi na nawracające bóle głowy, które występują z częstotliwościod 1 do 3 razy w tygodniu. Dolegliwością tym towarzyszą takie objawy jak nudności, wymioty, światłowstręt. Pomocne są środki przeciw bólowe oraz spokój ( sen ) w zaciemnionym pomieszczeniu. Ból usytuawany jest zawsze w tym samym miejscu-frontalnie, nieco powyżej oczu. Występuje zazwyczaj po wysiłku fizycznym. Lukas uczęszcza do 7-ej klasy i nie ma problemów z nauką. Chętnie przebywa na świeżym powietrzu. Dwa razy w tygodniu gra w piłkę nożną. Bóle głowy u Lukasa występują zarówno podczas roku szkolnego jak i podczas ferii, w ciągu tygodnia jak i w weekend.

Badania, które przeprowadzono do września 2004 to:

• bad.pediatryczne
• neurologiczne
• psychologiczne
• ortopedyczne
• rentgenowski oraz tomografię komputerową

Na podstawie ostatnich badań postawiono następującą diagnozę:

• wada postawy, skrzywienie kręgosłupa oraz migrena dziecięca.

Badanie wizualne wykazało:

• Lukas jest typem leptosomatycznym z powiększoną lordozą lędźwiową, lewostronną skoliozą w odc. piersiowym, lekko pochyloną głową ku lewej stronie.
• Lukas jest w stanie tylko na krótko przyjąć postawę wyprostowaną w pozycji stojącej jak i siedzącej.

Badanie manualne wg Dorna:

• subluksacja prawego stawu biodrowego o 1.0cm lewego o 0.5cm,
• przesunięcie lewego st.krzyżowo-biodrowego,
• blokady następujących kręgów L3, Th12, Th7, Th3 oraz C7,C3 i C1
• mięśnie przykręgosłupowe w miejscu blokad spięte oraz bardzo bolesne.

Dzięki następującym po sobie w odstępach tygodniowych 5-ciu terapią metodą Dorna bóle głowy u Lukasa zostają zredukowane do 4 razy, i występują w tym czasie bez towarzyszących im zazwyczaj wymiotów.

Podczas piątego posiedzenia dowiaduję się od mojego pacjenta, że od roku 2001 znajduje się pod stałą opieką lekarza ortodonty i od tego czasu nosi nocą aparacik koregujący zgryz i ustawienie zębów.

Następne 3 terapie zostają poświęcone badaniu i terapii st.skroniowo-żuchwowych oraz mięśniom twarzowo-czaszkowym, które wykazują silne zmiany w napięciu. W tym czasie tyko raz występuje u Lukasa ból głowy. Pacjent, podczas terapii, nauczył się także jak samodzielnie rozluźniać mięśnie, korekcji KKD i stawów a także do spożywania większej ilości płynów, przede wszystkim wody, w ciągu dnia ( min. 1.5 L ). Jest to bardzo ważne by efekt terapii był długotrwały.

Podsumowanie

Źródło przyczynyny migreny u Lukasa, moim zdaniem, jest ściśle powiązane z zastosowaniem aparatu ortodontycznego. Nie sam aparat ale najprawtopodobniej istniejące wsześniej nieprawidłowości w aparacie ruchu, do tego czasu bezobjawowe, nie zostały więcej samoczynnie skorygowane i znalazły ujście w kręgosłupie i miednicy oraz doprowadziły do zmiany napięcia mięśni, a te z kolei do ucisku na nerwy i naczynia krwionośne, co w efekcie końcowym wywołało bóle głowy. Inna możliwość to, że istniejące już blokady kręgosłupa zostały poprzez zmianę ułożenia st.skroniowo-żuchwowego pogłębione a te stały się pośrednią przyczyną bólu. W ten sposób powstają reakcje łańcuchowe o których na początku wspomniałam. Dlatego też istotną rolę odgrywa terapia pacjenta jako całości a nie tylko poszczególnych organów. W tym miejscu należy również zwrócić uwagę jak ważny, w leczeniu bólu głowy, jest wywiad i badanie wstępne na które warto poświęcić nawet całą pierwszą wizytę aby móc ustalić jak najbardziej trafną hypotezę, która staje się punktem wyjściowym terapii.

Obok takich czynników jak: stany zapalne, stres, przamęczenie, niedokrwistość, za wysokie bądź za niskie ciśnienie, alergie pokarmowe, niewystarczająca ilość płynów aparat ruchu odgrywa znaczącą rolę. A niekiedy dopiero połączenie kilku wyżej wymienionych czynników może stać się przyczyną powstania bólu głowy bądź migreny. Dlatego też intensywna współpraca przedstawicieli różnych dziedzin medycyny jest bardzo istotna.